Γράφει η Ανθή Ερμογένους*

Θα δώσει η μεταρρύθμιση άλλοθι στην αναβολή εκλογών;

Η μεγάλη συζήτηση των ημερών για τα νομοσχέδια της μεταρρύθμισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και χωροταξικού σχεδιασμού, τα οποία πρέπει να υπερψηφιστούν ώστε να καταφέρει η Κυπριακή Δημοκρατία να αντλήσει κονδύλι από τα ταμεία ανάκαμψης δεν κατάφερε να γίνει το σημείο ενδιαφέροντος των πολιτών παρά μόνο των πολιτικών θεσμών. Τι εννοούμε: Την ώρα που η Βουλή, ο Υπουργός Εσωτερικών και οι Δήμοι ακούνε το ρολόι να κτυπά για να «περάσουν» τις τροποποιήσεις περί δήμων και κοινοτήτων μέχρι τον Δεκέμβριο του 2021 για να μπορέσουν να αντλήσουν τη χρηματοδότηση (ο περί επαρχιακών συμπλεγμάτων Νόμος πρέπει να ψηφιστεί μέχρι το 2024), θέτοντας στο τραπέζι την ιδέα αναβολής δημοτικών εκλογών μέχρι το 2024 για να γίνουν ταυτόχρονα με τις Ευρωεκλογές, ο κόσμος εστιάζει και ακούει μόνο στο δεύτερο. 
 

Το θέμα της αναβολής των εκλογών είναι βαθιά πολιτικό και δεν μπορεί να πέφτει σαν ιδέα με τόση ελαφρότητα. Κάτι που ελπίζουμε τα κόμματα να έχουν την πολιτική παιδεία να αντιλαμβάνονται. 

 


Ένας πολιτικά υποψιασμένος πολίτης ρωτά συνήθως το εξής:

«Τι θα γίνει αν ούτε εντός αυτών των χρονοδιαγραμμάτων δεν υλοποιήσετε τη μεταρρύθμιση; Θα μεταθέτετε κάθε φορά εκλογές και θα δημιουργούμε ανεπίσημες μακρόσυρτες μοναρχίες; Που δεν θα νιώθουν ότι κρίνονται άμεσα και άρα ούτε να νιώθουν την ανάγκη να παράγουν έργο, αφού η θητεία τους είναι εξασφαλισμένη;»

 

 

Η δικαιοδοσία του πολίτη σε εκείνον που έχει εκλέξει έχει χρόνο ορισμένο

Στην όποια εκλογή πρέπει να υπάρχει μια εύλογη και δίκαιη διάρκεια. Μέσα σε αυτή τη διάρκεια ορίστηκε και μπορεί να αναπτύξει εκείνος που εκλέχθηκε, το πρόγραμμα, τις απόψεις και τα έργα του. Το να παρατείνει μια πολιτεία κατά το δοκούν μια θητεία, είναι πέραν κάθε συνταγματικότητας και είναι σε απλά λόγια, πράξη πολιτικής αυθαιρεσίας. Ο λαός νομιμοποιεί κάποιον με προθεσμία η οποία δεν πρέπει να παραβιάζεται.
Τι συμβαίνει εάν εντός του χρόνου αυτού ο εκλεγμένος δεν είχε αποτελεσματικότητα
ή αν έχει κριθεί με ανικανότητα και έλλειψη τελικά προσόντων (ή πιο ακραία σε κάποιες περιπτώσεις, με μια επικίνδυνη διοίκηση); Τι γίνεται με τα γερασμένα μοντέλα διοικούντων που ο κόσμος θέλει να ανανεώσει; Εκεί έρχεται ο μηχανισμός των εκλογών για να υπερασπίζεται και να επισφαλίζει ένας πολίτης τον εαυτό του και το σύνολο. Οι εκλογές είναι το εργαλείο προστασίας του πολίτη και όποια πολιτική απόφαση αφαίρεσης του εργαλείου αυτού είναι βαθιά αντιδημοκρατική. Μια απόφαση που παρατείνει θητείες ελαφρά τη καρδία, δεν ανταποκρίνεται στο πνεύμα προστασίας αλλά κυρίως, δεν ανταποκρίνεται στις αρχές και τις προσδοκίες του νομικού πολιτισμού.

 


Εκείνος που δεν επιθυμεί άλλο να συνεχίσει θητεία

Τι γίνεται επίσης με εκείνους που έχουν κουραστεί, κορεστεί, εξαντλήσει έργο και δεν επιθυμούν να συνεχίσουν στη θέση τους; Τι γίνεται με εκείνους που είναι μεγάλοι σε ηλικία; Τους αφήνεις εκεί με το ζόρι; Θα παραιτούνται και θα μπαίνουν οι επιλαχόντες; Δηλαδή εκείνοι που δεν επικράτησαν και που ο λαός δεν τους έδωσε πλειοψηφικά τη ψήφο του; Ή, αν δεν θέλουν ούτε αυτοί; Θα μπαίνουν οι τρίτοι επιλαχόντες; Αυτοί που πήραν το μήνυμα μη επιλογής τους από τον λαό; Κι αν δεν υπάρχουν ούτε τρίτοι επιλαχόντες και άλλοι υποψήφιοι ξεθαμμένοι από πριν πέντε χρόνια; Θα γίνονται αποσπασματικές εκλογές; Αυτά δεν είναι πράγματα μιας σοβαρής δημοκρατίας και τέτοιες ιδέες για εκλογικές αναβολές δεν πρέπει να λέγονται με τόση πολιτική αφέλεια.

 

Δημιουργούμε προηγούμενο και πολίτες με όμοιες συμπεριφορές

Όταν παρατείνονται εκλογές απλά σαν εργαλείο στρατηγικής επένδυσης ή κατά την κρίση κάθε φορά της πολιτείας, ενθαρρύνεται και δημιουργείται προηγούμενο. Έτσι δημιουργείς δεδομένο ώστε να μπορούν να αναβάλλονται κι άλλες δημοκρατικές εκλογές στο μέλλον, με άλλες αφορμές, με την πολιτεία να επικαλείται κάθε φορά και κάποιο λόγο. Οι δήμοι και οι πολιτικοί που αναφέρουν πως η αναβολή των εκλογών δεν είναι θέμα προτεραιότητας στη συζήτηση, εκείνο που μεταφέρουν είναι πως δεν δίνουν αξία στις ψήφους των πολιτών. Οι δήμοι και οι πολιτικοί που δεν θέλουν τη διενέργεια εκλογών γιατί συμφέρει, βολεύει κι απαλλάσσει από το ρίσκο μη επανεκλογής, υποτιμούν επίσης το λόγο στις αποφάσεις του κόσμου.

 

 

Οι θεσμοί και οι εκλογές δεν είναι πλαστελίνη ούτε ξεχειλώνονται ανάλογα

Για όσο σε έχω ψηφίσει

Σε όποιον εκλέχθηκε, δόθηκε πληρεξούσιο ορισμένου χρόνου. Μετά λήγει. Κι αν πρέπει να ανανεωθεί, να γίνει με τις νόμιμες διαδικασίες. Έτσι – και μόνο έτσι, ελέγχεται το κύρος των εκλεγμένων ατόμων, έτσι προστατεύεται η πολιτεία και ο πολίτης, έτσι διασφαλίζεται το κράτος δημοκρατίας, έτσι κρατιέται ο νομικός πολιτισμός και ό,τι τον συγκρατεί. Από τη στιγμή που ο πολίτης νομιμοποίησε κάποιον/α για πέντε χρόνια, είναι απαγορευτικό να έρχεσαι εκ των υστέρων να του ανακοινώνεις ότι το μόνο του εργαλείο (οι εκλογές) και αυτά που έκανε δεκτά, αφαιρούνται. Και καθ’ υπέρβαση εξουσίας, να του φορτώσεις μια ληγμένη και εκπονημένη απόφαση ψήφου του προ πενταετίας, για ακόμα μισή θητεία κάποιων χρόνων. Σημειώνουμε πως δεν μιλάμε για παράταση ενός ή δύο εβδομάδων, ούτε καν μηνών, αλλά για σχεδόν τρία ακόμα χρόνια.

 

 

Οι εκλογές είναι το όπλο προστασίας του λαού

Το προσπέρασμα εκλογών καταργεί το μόνο όπλο που έχει ένας λαός και αυτό δεν μπορεί να γίνεται βασισμένο σε κανένα λόγο. Στο όνομα κονδυλιών δεν θυσιάζεις τη μοναδική δημοκρατική μηχανή προστασίας και φωνής του πολίτη, ειδικά, εάν η λύση θα έπρεπε να ήταν η ταχύτητα στη σύγκλιση διαφορών, και το να επιταχύνεις την μεταρρύθμιση αντί να αναβάλλεις εκλογές. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως εάν θέλει να ανανεώσει την εμπιστοσύνη του σε κάποιον, ο πολίτης είναι ο μόνος που μπορεί να το κάνει. Η πολιτεία δεν μπορεί να είναι αυτή που καταργεί τα στοιχεία που τη συγκροτούν ως ευνομούμενη.
Οι θεσμοί δεν μπορούν να αναμορφώνονται, να λαστιχάρονται, ή να εφαρμόζονται κατά τις περιστάσεις και με όρους βολικού και κοπτοραπτικής. Η δημόσια διοίκηση δεν μπορεί να τακτοποιεί διαζευκτικά ό,τι και όπως νομίζει. Ούτε μπορεί η εκτελεστική εξουσία να καθιστά αυτοβούλως το σύνταγμα ανίσχυρο. Από που και ως που κάνει η πολιτεία διάπλαση των έννομων σχέσεων του πολίτη, με όρους καταστασιακούς 
ή τακτοποίησης; Αυτά κάνουν τους θεσμούς, αμφισβητούμενους. Αν ακολούθως ο πολίτης τη μιμηθεί, θα αυθαιρετεί κατά βούληση.

 

 

Η αυξημένη αποχή ως άλλοθι για λιγότερες εκλογές είναι επίφαση για πολιτικά αφελείς

Είναι αντιληπτό πως όσο πάει, οι πολίτες εκφράζουν πολιτική απαξίωση και αναγνώζεται στη μεγάλη αποχή από εκλογές. Όμως αυτό δεν μπορεί να δημιουργεί αφορμή για λιγότερες εκλογές. Να καταργούμε εκλογές. Να προσπερνούμε χρονοδιαγράμματα θητειών. Είναι ένα να απέχει ο λαός από την κάλπη και είναι άλλο να του λες ότι δεν έχει καν το δικαίωμα να ψηφίσει. Αυτό ενισχύει το αίσθημα της πολιτικής αυθαιρεσίας, ενισχύει το αίσθημα ότι η γνώμη του και η δημοκρατία, λίγο μετρά. Η διενέργεια εκλογών πρέπει να είναι απρόσκοπτη αν δεν θέλουμε τον κόσμο να αμφισβητεί τη νομιμότητα στη συμπεριφορά του κράτους του.

 

 

Αποφάσεις αναβολών που εξασφαλίζουν επιθυμητές πολιτικές;

Αν πάλι αναβάλλεις τις εκλογές επειδή σκέφτεσαι ότι υπάρχει κίνδυνος οι νέοι κοινοτάρχες, δήμαρχοι, δημοτικοί και κοινοτικοί σύμβουλοι να είναι εναντίον της μεταρρύθμισης, δείχνει πως η σκέψη της αναβολής βασίζεται σε πολιτική υστεροβουλία που προεξοφλά διαδικασίες και αποφάσεις. Σαφώς και η μεταρρύθμιση πρέπει να ολοκληρωθεί και να υλοποιηθεί και δεν υπάρχει πολιτικά σκεπτόμενος πολίτης που δεν αντιλαμβάνεται την αναγκαιότητα της μεταρρύθμισης, ή που δεν προσδοκεί στη φιλοσοφία της, η οποία είναι να δημιουργήσει «συγύρισμα», εκσυγχρονισμό, διαφάνεια. Ωστόσο το να αφαιρείς το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι, για να «καθαρίσεις» από προοπτικές διαφωνίας, έχει στοιχεία πολιτικής αυταρχίας.
Εκείνο που διαφαίνεται είναι πως η μεταρρύθμιση στη μεγάλη της εικόνα, δεν είναι κάτι το οποίο οι θεσμοί και οι διοικούντες δήμων και κοινοτήτων είναι αντίθετοι. Οι ενστάσεις που έχουν μερικά μέρη είναι στα σημεία. Εκείνο που θα επιστήσουμε την προσοχή, είναι πως, αν δεν υπήρξε ταχύτητα στη διαπραγμάτευση και στη σύγκλιση των διαφορών, αφορά πολιτική ολιγωρία και πολιτική αδυναμία. Η ευθύνη εκεί πρέπει να μεταφερθεί. Θυμίζουμε πως τα τροποποιητικά νομοσχέδια για το σύνολο της μεταρρύθμισης, έχουν κατατεθεί από τον Μάρτη του 2020 ενώ μάλιστα «Ο περί επαρχιακών συμπλεγμάτων Νόμος» είναι κατατεθειμένος από τον Ιούλιο του 2015. Και ότι μετρά πάνω από δεκαετία η συζήτηση για τη μεταρρύθμιση.


Όταν μιλάς για δημοκρατία, δεν κοιτάς πως να την βγάλεις φτηνά

Θα βρεθούν πολλοί να πουν ότι κάθε διαδικασία εκλογών στοιχίζει. Και ότι αν συμπτύξουμε δύο εκλογές θα στοιχίζει λιγότερο. Την ίδια ώρα που άλλες χώρες, άλλες πολιτείες, άλλες αυτοδιοικήσεις και άλλες δημοκρατίες μετρούν πολύ συχνότερο στήσιμο καλπών ακόμα και για επιμέρους θέματα. Και αυτό είναι η δημοκρατικότερη απογραφή. Και έπρεπε να μας γίνεται παράδειγμα. Την ίδια ώρα, άλλες χώρες και δήμοι, στήνουν κάλπες για δημοψηφίσματα σε όλα τα θέματα που προκύπτουν ώστε να αποφασίζουν οι πολίτες για εκείνα που τους επηρεάζουν. Η δημοκρατία στοιχίζει, ναι. Αλλά είναι η μόνη αδιαπραγμάτευτη επένδυση του πολιτισμού. Και δεν κάνεις περικοπές από αυτήν αν θες να κάνεις οικονομία. Κάνεις από τα περιττά και από τις μη προτεραιότητες μιας διοίκησης. Και η δημοκρατία δεν είναι. Έχει την οικονομική προτεραιότητα.

 

 

Συνένωση διαφορετικών εκλογών ισούται με υποτίμηση εκείνων που αφορούν

Το να συνενώσεις δύο εκλογικές διαδικασίες, όπως αυτή των δημοτικών με τις ευρωεκλογές (μεταθέτοντας την πρώτη δυόμιση χρόνια μετά), υποτιμάς τον ίδιο το θεσμό της τοπικής αυτοδιοίκησης (υποτιμάς βεβαίως ταυτόχρονα και τις ευρωεκλογές). Δύο εντελώς ασύνδετοι θεσμοί δεν μπορούν να βάζουν στον ώμο των πολιτών το βάρος για ταυτόχρονες αποφάσεις. Αποφάσεις οι οποίες πρέπει να είναι αποτέλεσμα μιας σοβαρής πολιτικής σκέψης, τις οποίες ο πολίτης πρέπει να προλαβαίνει να επεξεργαστεί, να παρακολουθήσει, να κρίνει, να αξιολογήσει, να ωριμάσει. Και όλη αυτή η συζήτηση που τέθηκε με τέτοια ελαφρότητα, γεννά το αίσθημα ότι η ίδια η πολιτεία δίνει πολύ λίγη σημασία και βαρύτητα στο θεσμό της τοπικής αυτοδιοίκησης.  Μετά από τέτοια μηνύματα, να μην προβληματιζόμαστε για τη ψηλή αποχή.

”Ενώ μιλάμε για ένα νομοσχέδιο μεταρρύθμισης που υποτίθεται αναβαθμίζει την τοπική αυτοδιοίκηση, με ποιο τρόπο ακριβώς το να καταργείς τις εκλογές της, μπορεί να ονομαστεί αναβάθμιση;”

Οι κίνδυνοι για πολιτικές δούναι και λαβείν

Σε κάτι τέτοιο (στη σύμπτυξη δύο εντελώς άλλης μορφής εκλογών) γεννάς υποψίες επερχόμενης πολιτικής δοσοληψίας. Δύο εκλογές ταυτόχρονα μπορούν να γίνουν εύκολα προϊόν ανταλλακτικής, αγοραλογίας και εξασφάλισης πολιτικών “δορυφόρων”. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν εργαλείο συνεργασιών και κάτω από το τραπέζι ανταλλαγών. Μπορούν να βολεύουν κάποιους εδώ και κάποιους εκεί. Και οι εκλογές δεν μπορούν να γίνονται φαρέτρα που υποσκάπτει τις αγνές ή άξιες υποψηφιότητες ή τις μεταβάλλει σε εργαλεία.

 

 

Δεν μπορείς να προσπερνάς εκλογές

Έχουν διαγραφεί ΜΚΟ και οργανώσεις από τον έφορο σωματείων και από τον κατάλογο ιδρυμάτων, επειδή έκαναν την εκλογική τους συνέλευση με μερική καθυστέρηση από τον χρόνο που ορίζει το καταστατικό. Για να προστατευθεί το δικαίωμα του εκλέγεσθαι και του εκλέγειν. Πως μπορεί κάτι τέτοιο να εφαρμοστεί κατ’ εξαίρεση σε εκλογές μεγαλύτερων συλλογικοτήτων και διοικήσεων; Δημοκρατία με αποκλεισμούς που λειτουργούν υπεράνω του συντάγματος, ή, δημοκρατία που αγνοεί ή περιφρονεί το νομικό πλαίσιο δεν υπάρχει. Οι εκλογές δεν είναι παιχνίδι κανενός και δεν μπορούν να γίνονται hijacked. Αν αποφασιστεί αναβολή, αισθάνομαι ο λαός που αφοπλίζεται θα προκληθεί. Και θα έχει και δίκαιο.

 

 

Νομική και πολιτική προστασία

Είναι ξεκάθαρο πως δεν μπορείς στα σίγουρα να αλλάξεις μια πράξη εκλογική η οποία βασίστηκε σε συγκεκριμένους όρους και δεδομένα και που ολοκληρώθηκε. Δεν μπορείς δηλαδή να πεις κανενός πολίτη, εσύ ψήφισες κάποιον/α για τρία/τέσσερα/πέντε χρόνια και εμείς τον νομιμοποιούμε για παραπάνω από εκείνο που εσύ δέκτηκες.
Είναι πολλά τα ερωτήματα που προκύπτουν σχετικά με τις προθεσμίες, τα κονδύλια και του τι αφορούν, τα νομοσχέδια και τις παραμέτρους που υποχρεωνόμαστε να εφαρμόσουμε, τα οποία δεν είναι απαντημένα ξεκάθαρα. Ακόμα όμως και αν οι προθεσμίες πιέζουν για τη μεταρρύθμιση στο όλο της, νομικά σοφότερο και δικαιότερο θα ήταν να διενεργήσεις νέες εκλογές κανονικά και αυτές να αφορούν εκλεγμένη θητεία μικρότερου χρονικού διαστήματος (στην περίπτωση αυτή δυόμιση χρόνια – μέχρι δηλαδή τη συνένωση δήμων και κοινοτήτων). Μια απόφαση που ο πολίτης όμως θα ξέρει εκ των προτέρων και θα ψηφίσει γνωρίζοντας τους όρους της εκλογής την ώρα που πάει να ψηφίσει.

 

Για να είμαστε βέβαια λογικοί και έντιμοι, ούτε μια θητεία δυόμιση χρόνων είναι ιδανική καθώς δεν αφορά ούτε ισχυρό όρο εντολής από τον λαό και ούτε αφήνει σε κανέναν εκλεγμένο να “στήσει” τη δημοτική μηχανή του, ούτε να προλάβει να σχεδιάσει, να υλοποιήσει, ούτε να εξασφαλίσει και να ολοκληρώσει προγράμματα.

 

Εάν όμως έρχεσαι παράτυπα να παρατείνεις τη θητεία κάποιων για άλλα δυόμιση χρόνια και δεν διενεργήσεις τις καθορισμένες εκλογές, μέχρι να γίνει η συνένωση και να ξεκαθαρίσει ποιοι δήμοι μένουν και εκλέγουν δημοτική μηχανή, και η συνένωση τελικά δεν πραγματοποιηθεί εντός του χρονοδιαγράμματος, τι θα κάνει η πολιτεία; Θα δίνει παράταση σε θητείες για χρόνους αόριστους; Αυτά δεν είναι σοβαρές δημοκρατίες. Ή μάλλον, δεν είναι καν δημοκρατίες.


*δημοσιογράφος
/Limassol Today

Διαβάστηκε 746 φορές

Leave a comment

ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ

Η μεγαλύτερη τοπική εφημερίδα της Κύπρου! Η εφημερίδα «Λεμεσός» είναι η μεγαλύτερη τοπική εφημερίδα όχι μόνο της πόλης και επαρχίας Λεμεσού αλλά και παγκύπρια. Κυκλοφορεί κάθε Παρασκευή σε χιλιάδες αντίτυπα και διανέμεται δωρεάν... [περισσότερα]

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ: P & E Publishers & Advertising Ltd
Διεύθυνση: ΛΕΩΦΟΡΟΣ ΟΜΟΝΟΙΑΣ 67,
EVIS COURT, ΓΡ.1, 3052, ΛΕΜΕΣΟΣ
Email: elemesos@cytanet.com.cy
Τηλ: 25877464, 25877465, 99348555
Fax: 25565325

Top