Ο Αλέξανδρος Σωτηρίου είναι Δρ. Δασολόγος – Περιβαλλοντολόγος με διδακτορική διατριβή με θέμα «Φυτοκοινωνιολογική έρευνα στο Εθνικό Δασικό Πάρκο του Όρους Τρόοδος στην Κύπρο». Παρότι Λεμεσιανός, εργάζεται στον Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Οροσειράς Ροδόπης. Ο ίδιος μας μιλά για τα κυπριακά δάση και τις ιδιαιτερότητές τους, τα οποία δυστυχώς πριν από λίγο καιρό είδαμε να καίγονται στην πρόσφατη φονική πυρκαγιά. Μας εξηγεί πώς μπορεί το δάσος να αναγεννηθεί μέσα από τις στάχτες του, καθώς επίσης και πώς μπορούμε να αποτρέψουμε στο μέλλον παρόμοιες καταστάσεις.

 

Πώς κατέληξες απ’ την Κύπρο στη Δράμα;
Αρχικά βρέθηκα στη Θεσσαλονίκη για σπουδές στο Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Α.Π.Θ., όπου συνέχισα σε μεταπτυχιακό και διδακτορικό επίπεδο. Κατά τη διάρκεια της διδακτορικής μου διατριβής εργάστηκα ως εργαστηριακός συνεργάτης στο
Τμήμα Δασοπονίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Τ.Ε.Ι. Καβάλας, στο Παράρτημα της Δράμας. Αργότερα, προσλήφθηκα στον Φορέα Διαχείρισης Οροσειράς Ροδόπης με έδρα το Παρανέστι Δράμας, όπου εργάζομαι μέχρι σήμερα.

 

Ποια η δουλειά ενός δασολόγου;
Το αντικείμενο της δασολογικής επιστήμης είναι ιδιαίτερα ευρύ και ποικίλο. Από τη μελέτη και προστασία των δασικών οικοσυστημάτων, τη δασική παραγωγή μέχρι τα δασικά έργα, τη διευθέτηση των ορεινών υδάτων και την τεχνολογία ξύλου. Επομένως, η δουλειά ενός δασολόγου εξαρτάται κυρίως από τη θέση στην οποία υπηρετεί και από τυχόν εξειδίκευσή του. Δυστυχώς, δεν είμαι σε θέση να σας πω πολλά για τη δουλειά του δασολόγου στην Κύπρο, που περιορίζεται κυρίως στο Τμήμα Δασών. Μπορώ όμως να σας μιλήσω για την Ελλάδα, όπου οι δασολόγοι εργοδοτούνται στη Δασική Υπηρεσία, στους Φορείς Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών και στον ιδιωτικό τομέα σε γραφεία μελετών. Στη Δασική Υπηρεσία οι δασολόγοι ασχολούνται με την προστασία των δασών, συμπεριλαμβανομένης της άγριας πανίδας, την παραγωγή ξυλείας και άλλων δασικών προϊόντων, στην αδειοδότηση ή και επίβλεψη έργων εντός δασικών περιοχών και τα τελευταία χρόνια με το ζωτικής σημασίας έργο της κατάρτισης δασικών χαρτών. Στους Φορείς Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών, οι δασολόγοι ως μέλη διεπιστημονικών ομάδων (βιολόγοι, περιβαλλοντολόγοι, μηχανικοί περιβάλλοντος) έχουν ως κύριο αντικείμενο την παρακολούθηση της βιοποικιλότητας (χλωρίδα, πανίδα – συμπεριλαμβανομένης της ορνιθοπανίδας, ερπετοπανίδας, ιχθυοπανίδας κλπ.). Η βιοπαρακολούθηση αφορά κυρίως στην εφαρμογή των σχετικών Οδηγιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών NATURA 2000. Η βιοπαρακολούθηση αποσκοπεί στην έγκαιρη λήψη μέτρων για την προστασία, τη διατήρηση και την αποκατάσταση της βιοποικιλότητας.

 


Είναι ένα επάγγελμα του μέλλοντος η δασολογία, από τη στιγμή που βλέπουμε τόσα δάση να καίγονται; Υπάρχουν θέσεις εργασίας για δασολόγους στην Κύπρο;
Δεν πιστεύω ότι η δασολογία τυχάνει της εκτίμησης που της αρμόζει από την Πολιτεία, τόσο στην Κύπρο όσο ακόμα περισσότερο στην Ελλάδα. Ειδικά στην τελευταία, η Δασική Υπηρεσία είναι ιδιαίτερα υποστελεχωμένη και υποχρηματοδοτούμενη, ενώ οι αρμοδιότητές της στην δασοπυρόσβεση έχουν μεταφερθεί αποκλειστικά στην Πυροσβεστική Υπηρεσία από το 1998.


Πώς μπορούμε σ’ ένα δάσος να οργανώσουμε την άμυνά μας σε περίπτωση πυρκαγιάς;
Η πρόληψη κατέχει τη σημαντικότερη θέση στον σχεδιασμό αντιμετώπισης των πυρκαγιών. Στο πλαίσιο αυτό, είναι ζωτικής σημασίας όσο το δυνατόν πιο σύντομος εντοπισμός μιας πυρκαγιάς με σκοπό την κατάσβεσή της πριν πάρει διαστάσεις. Προς αυτή την κατέυθυνση,
απαιτείται η εγκατάσταση παρατηρητηρίων σε στρατηγικά σημεία και πυκνές περιπολίες από τις αρμόδιες αρχές. Οι τελευταίες αποσκοπούν και στην αποτροπή τυχόν εμπρησμών ή δραστηριοτήτων που μπορούν να προκαλέσουν πυρκαγιά. Παράλληλα, κρίνεται αναγκαία η δημιουργία δικτύου πηγών υδροληψίας (δεξαμενές) και τοποθέτηση κινητών κλιμακίων πυρόσβεσης εντός των δασών. Η απομάκρυνση της ξηρής βιομάζας (βελόνες, κλαδιά κλπ) και η αραίωση της βλάστησης σε ζώνες που γειτνιάζουν με κατοικημένες περιοχές, καλλιεργούμενες εκτάσεις, δρόμους και άλλες θέσεις όπου παρατηρείται ανθρώπινη δραστηριότητα, συμπληρώνει το σχέδιο πρόληψης. Τέλος, η δημιουργία αντιπυρικών ζωνών σε κατάλληλες θέσεις θα βελτιώσει τον χρόνο αντίδρασης των δυνάμεων δασοπυρόσβεσης.


Μετά τις πρόσφατες πυρκαγιές που είχαμε στην ορεινή Λάρνακα και Λεμεσό ποιοί είναι οι σωστοί μέθοδοι ώστε να βοηθήσουμε το δάσος να επανέλθει;
Τα δασικά οικοσυστήματα στην Κύπρο, είναι προσαρμοσμένα έτσι ώστε να ανακάμπτουν φυσικά από τις πυρκαγιές, οι οποίες είναι ένα
συχνό φαινόμενο σε περιοχές με μεσογειακό κλίμα. Μάλιστα, τα κυρίαρχα δασικά είδη των εν λόγω περιοχών (η τραχεία πεύκη στην περίπτωση της Κύπρου), ευνοούν την εκδήλωση πυρκαγιών (μεγάλη συσσώρευση βελονών, παραγωγή ρητίνης), καθώς αποτελούν τον τρόπο καταστροφής της ανταγωνιστικής βλάστησης, ενώ παράλληλα έχουν αναπτύξει μηχανισμούς αναγέννησης μετά από πυρκαγιά. Αυτό, δε σημαίνει ότι εμείς πρέπει να αφήνουμε τα δάση να καίγονται, ειδικά στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής, όπου οι πυργακίες είναι συχνότερες και εντονότερες. Στο ίδιο πλαίσιο, ενδεχομένως η φυσική αποκατάσταση του δάσους να γίνεται δυσκολότερη, ειδικά στα χαμηλότερα υψόμετρα και στις ξηρότερες περιοχές και ειδικά στην Κύπρο που βρίσκεται τόσο νότια, συγκρινόμενη με τη νότια Ελλάδα. Ωστόσο, ο γενικός κανόνας μετά από πυρκαγιά είναι η προστασία του εδάφους από τη διάβρωση λόγω των βροχοπτώσεων (ζωτικής σημασίας) και η τεχνητή αναδάσωση ή υποβοήθηση της φυσικής αναγέννησης, όπου η φύση δεν το έχει επιτύχει ήδη.

282-0


Όταν ένα δάσος καεί επέρχονται πλημμύρες. Υπάρχει κάποιος τρόπος να διαμορφωθεί το έδαφος, ώστε να τις αποφύγουμε;
Η καταστροφή της βλάστησης μετά από μία πυρκαγιά αφήνει το έδαφος εκτεθειμένο, που εύκολα μπορεί να παρασυρθεί από τις βροχές με αποτέλεσμα να προκαλέσει πλημμύρες, αλλά και να καταστήσει δύσκολη ή και αδύνατη την αναγέννηση του δάσους. Αμέσως μετά την κατάσβεση της πυρκαγιάς, βασικό μέλημα είναι η προστασία του εδάφους από τη διάβρωση. Συνήθης πρακτική είναι η κατασκευή πρόχειρων μικρών κατασκευών (αναβαθμίδες, φράγματα) από τους νεκρούς κορμούς των δέντρων, που συγκρατούν το έδαφος.

 

Ποιες περιοχές της ορεινής Λεμεσού θεωρείς αξιοζήλευτες και γιατί;
Το Εθνικό Δασικό Πάρκο Τροόδους (ΕΔΠΤ) αποτελεί το πολυτιμότερο δασικό οικοσύστημα της Κύπρου και ένα από τα σημαντικότερα στον κόσμο. Πέρα από την αισθητική αξία, η ψηλότερη αυτή περιοχή της Κύπρου, τριπλά απομονωμένη, από τη θάλασσα, το υψόμετρο και το ιδιαίτερο πέτρωμα, φιλόξενεί το μοναδικό στην Κύπρο δάσος μαύρης πεύκης και το νοτιότερο άκρο της εξάπλωσης του είδους αυτού στον κόσμο (το βορειότερο άκρο βρίσκεται στην Αυστρία), ενώ αποτελεί πανευρωπαϊκό «hot spot» βιοποικιλότητας και ενδημισμού, τουλάχιστον από άποψη χλωρίδας. Στο σημείο, αυτό, θα ήθελα να αναφέρω ότι το ΕΔΠΤ αποτελεί και την περιοχή της διδακτορικής μου διατριβής στο αντικείμενο της φυτοκοινωνιολογίας (κλάδος της βοτανικής που μελετά τη διαμόρφωση της βλάστησης σε φυτοκοινότητες, τη σχέση μεταξύ τους και με το περιβάλλον τους). Τέλος, θα ήθελα να τονίσω ότι η μαύρη πεύκη σε αντίθεση με την τραχεία δεν είναι προσαρμοσμένη στις πυρκαγιές και όντας στο νοτιότερο άκρο της εξάπλωσής της απειλείται πολύ περισσότερο από την κλιματική αλλαγή.

1406777812992233467560835996042213370980623o


Ποιες είναι οι ιδιαιτερότητες του κυπριακού δάσους έναντι του ελληνικού;
Κατ’ αρχάς το «ελληνικό δάσος» είναι ένα τεράστιο σύνολο πολύ διαφορετικών οικοσυστημάτων που ξεκινά από τη νότια Ελλάδα με πολλές ομοιότητες με το «κυπριακό δάσος», ειδικά στα νησιά και φτάνει προς τα βορειότερα σύνορα και στα ψηλά βουνά με αποκορύφωμα τα ψυχρόβια δάση της Οροσειράς Ροδόπης στην Δράμα. Η βασικότερη διαφορά των δασών στην Κύπρο είναι οι ξηρότερες κλιματικές συνθήκες, λόγω της γεωγραφικής θέσης του νησιου. Ωστόσο, αυτό που προσδίδει μεγάλη αξία στα οικοσυστήματα στην Κύπρο είναι ο υψηλός βαθμός ενδημισμού, γεγονός αναμενόμενο για ένα νησί που είναι απομονωμένο από τη γένεσή του.

Διαβάστηκε 496 φορές

Leave a comment

ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ

Η μεγαλύτερη τοπική εφημερίδα της Κύπρου! Η εφημερίδα «Λεμεσός» είναι η μεγαλύτερη τοπική εφημερίδα όχι μόνο της πόλης και επαρχίας Λεμεσού αλλά και παγκύπρια. Κυκλοφορεί κάθε Παρασκευή σε χιλιάδες αντίτυπα και διανέμεται δωρεάν... [περισσότερα]

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ: P & E Publishers & Advertising Ltd
Διεύθυνση: ΛΕΩΦΟΡΟΣ ΟΜΟΝΟΙΑΣ 67,
EVIS COURT, ΓΡ.1, 3052, ΛΕΜΕΣΟΣ
Email: elemesos@cytanet.com.cy
Τηλ: 25877464, 25877465, 99348555
Fax: 25565325

Top