A+ R A-
14 November 2018

Thursday, 01 November 2018 15:07

ΚΑΣΤΡΩΝ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΠΙ-ΣΚΕΨΙΣ

Τα κάστρα εμφανίστηκαν τον 9ο και 10ο αιώνα στην Ευρώπη.


 

 

Οι ευγενείς έκτιζαν κάστρα ως μέσο ελέγχου της γύρω περιοχής, κέντρα διαχείρισης και σύμβολα ισχύος.

 

Τα πρώιμα κάστρα, συχνά εκμεταλλεύονταν τα φυσικά χαρακτηριστικά του μέρους όπου κτίζονταν, δεν είχαν οχυρωματικούς πύργους και στηρίζονταν για την κυρίως άμυνα τους σε ένα κεντρικό οχυρό. Αρχικά χτίστηκαν με λάσπη και ξύλο, αλλά τα κύρια αμυντικά σημεία τους αργότερα αντικαταστάθηκαν με πέτρα.

 

Τα αστικά κάστρα χρησιμοποιούνταν για να ελέγξουν τον τοπικό πληθυσμό και τις σημαντικές εμπορικές διόδους, και αυτά της υπαίθρου ήταν τοποθετημένα κοντά σε περιοχές οι οποίες ήταν σημαντικές για την κοινότητα, όπως καλλιέργειες και μύλοι παραγωγής. Στα τέλη του 12ου και αρχές του 13ου αιώνα άρχισαν να κτίζονται οι πρώτοι πύργοι, με έμφαση στην επιθετική ισχύ τους.

 

8_kastro_kolossiou3.jpg

 

Η λέξη «κάστρο» προέρχεται από το λατινικό «castrum», πληθυντικός «castra».

 

Λέξη πουχρησιμοποιούσαν οι Ρωμαίοι για να περιγράψουν κάθε είδος στρατιωτικής εγκατάστασης.

 

Οι Βυζαντινοί ελληνοποίησαν τον όρο castrum και σαν «κάστρο» μας τον κληροδότησαν. Οι Ρωμαίοι επίσης χρησιμοποιούσαν και τη λέξη «burgus» που προέρχεται από το ελληνικό "πύργος", για τα μικρά φρούρια, που με τον καιρό κατέληξαν να είναι πολεοδομικά συγκροτήματα. Έτσι ο όρος «πύργος» δεν ήταν πλέον επαρκής κι άρχισε να χρησιμοποιείται η λέξη «castellum» ως υποκοριστικό του castrum. Από τη λέξη αυτή προέρχονται οι περισσότερες δυτικοευρωπαϊκές λέξεις για το κάστρο: το αγγλικό "castle", το γαλλικό "chastel" που έγινε "château", το ιταλικό "castello" αλλά και το νεοελληνικό «καστέλ(λ)ι» κατάλοιπο της Ενετοκρατίας. Αντίθετα στις γερμανικές γλώσσες επικράτησε η ρίζα –burg, ενώ από τα αραβικά προέκυψε το τουρκικό burç, και το ελληνικό «Μπούρτζι».

 

8_kastro_kolossiou2.jpg

 

 

Το Κάστρο της Λεμεσού στην μορφή που το βλέπουμε σήμερα αποτελεί ανακατασκευή της Τουρκοκρατίας, είναι δηλαδή ένα αρχιτεκτονικό κράμα διαφόρων εποχών και κατακτητών που στον 19ο αιώνα του δόθηκε αυτή η μορφή. Πολλές υπήρξαν οι χρήσεις του κατά τη διάρκεια των αιώνων προτού καταλήξει να προστατεύεται σαν ενιαίος αρχαιολογικός χώρος. Επί Τουρκοκρατίας μεταξύ 1790 και 1940 χρησιμοποιήθηκε ως φυλακή ενώ επί Αγγλοκρατίας ήταν αρχηγείο του στρατού, αστυνομικός σταθμός και φυλακή.

 

Τα κελιά χρησιμοποιούνταν σαν φυλακές μέχρι και το 1950 όταν οι κεντρικές φυλακές της Κύπρου μεταφέρθηκαν στην Λευκωσία. Έπειτα κηρύχθηκε αρχαίο μνημείο και παραδόθηκε στο Τμήμα Αρχαιοτήτων για να χρησιμοποιηθεί σαν Επαρχιακό Αρχαιολογικό Μουσείο Λεμεσού. Το Κάστρο Λεμεσού συντηρήθηκε και το 1987 μετατράπηκε σε Μεσαιωνικό Μουσείο.

 

Όσον αφορά το Κάστρο του Κολοσσιού το 1210 ο Φράγκος βασιλιάς Ούγος Α' της δυναστείας των Λουζινιαν παραχώρησε στο μοναχικό τάγμα του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ διάφορα μετόχια στο Κολόσσι, στο Φοίνικα, και στην επισκοπική περιφέρεια της Λεμεσού. Με τη διάλυση του τάγματος των Ναϊτών Ιπποτών το 1313, όλες οι κτήσεις τους πέρασαν στα χέρια των Ιωαννιτών που επέλεξαν το Κολόσσι ως κέντρο των δραστηριοτήτων τους, έδρα της Μεγάλης Κομμανταρίας της ισχυρής στρατιωτικής τους διοίκησης.

 

Το κάστρο χρησιμοποιείται περισσότερο σαν κατοικία και διοικητικό κέντρο των επικεφαλής του μοναχικού τάγματος.

 

Κάστρα χτίζονται και κατά τον 16ο και 17ο αιώνα, αλλά οι νέες οχυρωματικές πρακτικές που αναπτύχθηκαν για να αντιμετωπιστεί η δύναμη των κανονιών τα κατέστησαν άβολα και ακατάλληλα για άλλες χρήσεις. Έτσι άρχισε η παρακμή των παραδοσιακών κάστρων που αντικαταστάθηκαν από συμπαγή οχυρά με πυροβολαρχίες ή πολυτελείς εξοχικές επαύλεις. Τα πραγματικά κάστρα περιέπεσαν σε αχρηστία, ή ερήμωσαν.

 

8_kastro_lemesou.JPG

 

Το ενδιαφέρον αναζωπυρώθηκε κυρίως την εποχή του Ρομαντισμού στη Δυτική Ευρώπη (τέλη 18ου αιώνα) οπότε ανακαλύφτηκε ξανά ο Μεσαίωνας και οι θρύλοι του με τους ήρωες και τους ιππότες που πολεμούν μάγισσες και δράκους σε κάστρα και πύργους. Για τους καλλιτέχνες, τα μεσαιωνικά κάστρα ξύπνησαν μια νοσταλγία γι’ αυτό που έβλεπαν σαν ένα εξιδανικευμένο παρελθόν, την ένωση της φύσης με τον πολιτισμό. Παρόλα αυτά οι Ρομαντικοί ήταν οι πρώτοι που αντιμετώπισαν τα κάστρα σαν μνημεία και μ' αυτούς άρχισε η προσπάθεια διάσωσης και αξιοποίησής τους.

 

Το κάστρο στο παραμύθι συνδέεται με τον φαινομενικά σκληρό εξωτερικό χώρο αλλά πανέμορφο και πολυτελή εσωτερικό. Σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις τα κάστρα προωθούν στον επισκέπτη με υποδειγματικό τρόπο μια μαγευτική ιστορία, άλλοτε ως μουσεία (Βαρσοβία, Λονδίνο), άλλοτε ως καφετέριες (Θεσσαλονίκη), άλλοτε ως εστιατόρια (Αθήνα).

 

Η εικόνα του κάστρου δημιουργεί άπειρους συνειρμούς συνοδευόμενη από ιππότες, βασιλοπούλες, μονομαχίες και συμπόσια.

 

Πέτρινα, δυνατά και επιβλητικά, τα μεσαιωνικά κάστρα της Λεμεσού μας, σύμβολα δύναμης και κύρους ανά τους αιώνες!

 

Δυστυχώς για τη πόλη μας όμως, τα κάστρα αν και εντυπωσιακά μνημεία ενός μακρινού παρελθόντος και ενός ιστορικά κοντινού παρόντος, δεν καταφέρνουν να μεταφέρουν στον επισκέπτη την ατμόσφαιρα του Μεσαίωνα με κατάλληλα ενδεικτικά αρχαιολογικά ευρήματα εποχής, ενδιαφέρουσες θεματικές προβολές, εικαστικά δρώμενα και εισιτήρια αντίστοιχα των παροχών.

 

 

 

 

antwniadou-annita.png

Γράφει η Δρ Αννίτα Αντωνιάδου, Ακαδημαϊκός, Επιστημονικός Συνεργάτης

 

 

 

Read 176 times

ΑΛΛΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ (ΘΕΣΕΙΣ - ΑΠΟΨΕΙΣ)

Η διαδικασία των γεωτρήσεων

Η διαδικασία των γεωτρήσεων

Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού Με αφορμή την έναρξη της διερευνητικής γεώτρησης από την κοινοπραξία ExxonMobil – Qatar Petroleum στο...

Πώς, πότε και γιατί στη Λεμεσό είχαμε Λατίνο Επίσκοπο

Πώς, πότε και γιατί στη Λεμεσό είχαμε Λατίνο Επίσκοπο

Το σχίσμα που επήλθε το 1054 μεταξύ της Ανατολικής και Δυτικής Εκκλησίας επέφερε και ψυχρότητα στις σχέσεις της Παπικής Εκκλησίας...

O "Πορθητής" της Τουρκίας

O "Πορθητής" της Τουρκίας

Η δραστηριοποίηση του πλοίου - γεωτρύπανου στην νοτιοανατολική Μεσόγειο βρίσκεται προ των πυλών και η διαδικασία για την πρώτη του...