A+ R A-
24 June 2018

Wednesday, 23 August 2017 15:59

H Λεμεσός στο δρόμο του κρασιού

Του Χριστάκη Σεργίδη*

 

Η Λεμεσός οφείλει σ’ ένα μεγάλο βαθμό την εξέλιξη της και ιδιαίτερα σε σχέση με το δομημένο περιβάλλον της στις εμπορικές δραστηριότητες κυρίως στην εμπορία κρασιών, χαρουπιών κλπ.


Στο παρόν κεφάλαιο θα μας απασχολήσει ο τρόπος που η εμπορία οινοπνευματωδών προϊόντων επηρέασε τη δομή της πόλης, ιδιαίτερα μέχρι το 1960, ένα χρόνο πριν από την δημιουργία του θεσμού της Γιορτής του Κρασιού.


Οι περιηγητές του τέλους του 16ου αιώνα και των αρχών του 17ου αιώνα κάνουν αναφορά σε καλό, δυνατό και φθηνό κρασί που βρίσκουν στη Λεμεσό.


Δεν φαίνεται να υπήρξαν σημαντικές μεταβολές στην πόλη κατά τα επόμενα χρόνια. Κατά τις αρχές του 18ου αιώνα περιηγητής, αναφερόμενος στη Λεμεσό παρ’ όλο που αναφέρεται στα αμπέλια γύρω στην ύπαιθρο και το δυνατό κυπριακό κρασί, που παράγεται δεν το βρίσκει της αρεσκείας του.


Προς τα τέλη του 18ου αιώνα και αρχές του 19ου αιώνα, η πόλη παρουσιάζεται, με λίγους σχετικά κατοίκους Έλληνες και Τούρκους, μακρόστενη, κατά μήκος της παραλίας, με επεκτάσεις προς τα ανατολικά κυρίως.


Το δυνατό κρασί της υπαίθρου της Λεμεσού

Περιηγητές την ίδια περίπου εποχή κάνουν ιδιαίτερη μνεία, στο δυνατό κρασί της υπαίθρου της Λεμεσού και ιδιαίτερα στην Κουμανταρία που παράγεται στην ομώνυμη περιοχή δυτικά και βορειοδυτικά της Λεμεσού και που είναι περιζήτητη στην Ευρώπη.


Η πόλη την εποχή αυτή, σύμφωνα με τις διηγήσεις, αποτελεί το δεύτερο σε σημασία λιμάνι του νησιού, με υποπρόξενους και τελωνείο, σημαντική αγορά κρασιών και οινοπνευμάτων και άλλων προϊόντων και με εξαγωγές κρασιού προς ευρωπαϊκούς κυρίως προορισμούς. Θα πρέπει εδώ να σημειωθεί, ότι σύμφωνα με διηγήσεις επισκέπτη του 1760 – 1767, το κρασί, παρόλο που την περίοδο που παράγεται από την ύπαιθρο, συγκεντρώνεται στην πόλη, μετά διακομιζόταν στις μεγάλες αποθήκες του λιμανιού της Λάρνακας, που ήταν τότε το πρώτο εξαγωγικό λιμάνι.


Στις αρχές του 19ου αιώνα η πόλη περιγράφεται από κάποιον επισκέπτη φτωχική, με 150 πλινθόκτιστα σπίτια. Ο ίδιος επισκέπτης αναφέρει ότι από τα φορτία κρασιού που εξάγονται από την Κύπρο κάτι λιγότερο από τα μισά στέλλονται από τη Λεμεσό.


Το 1821 κάτω από τις καταπιεστικές συνθήκες της Οθωμανικής κατοχής και λόγω της έναρξης της Ελληνικής Επανάστασης, μαζί με άλλους, δίδεται η εντολή να αποκεφαλιστούν και Έλληνες έμποροι της Λεμεσού.


Είναι φυσικό ότι το εμπόριο και η διαμετακόμιση του κρασιού μαζί με τα άλλα προϊόντα λόγω των οικονομικών δυσκολιών, δεν μπορούσε να ανθίσει κάτω από τις καταπιεστικές συνθήκες της Τουρκοκρατίας.

 

Το 1844 ιδρύεται ο αρχαιότερος οίκος κρασιών της πόλης

Στα μέσα του 19ου αιώνα η πόλη, με 2.000 – 3.000 ψυχές, παρόλο που παρουσιάζεται και πάλι φτωχική, αναφέρεται να διαθέτει λιθόστρωτους και σχετικά φαρδείς δρόμους σε σύγκριση με τους δρόμους της ευρύτερης περιοχής της ανατολής. Δεσπόζουν οι μιναρέδες, το μεγάλο και το μικρό της φρούριο και το Κονάκι στην παραλία και λίγα ευπαρουσίαστα κτίσματα προξένων και προυχόντων. Το λιμάνι – αγκυροβόλιο, είμαι το πρωταρχικό σημείο εξαγωγής των φημισμένων, άσπρων και κόκκινων κυπριακών κρασιών, μαζί με άλλα προϊόντα, κυρίως προς την Αίγυπτο. Το κρασί, το κουβαλούν οι παραγωγοί από την ύπαιθρο μέσα σε ασκιά και το παραδίδουν στους εμπόρους, που δεν φαίνεται να κατέχουν τη διαδικασία παραγωγής του. Οι έμποροι φροντίζουν να το διαθέσουν από τις αποθήκες τους όσο το δυνατό γρηγορότερα.


Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, το 1844 ιδρύεται ο αρχαιότερος οίκος κρασιών της πόλης, του Χρ. Χατζηπαύλου και Υιών (που το 1872 εγκαθίσταται στον παραλιακό χώρο).


Αργότερα, και κυρίως μετά το 1870, κάποιες φορολογικές και διοικητικές μεταρρυθμίσεις, η λειτουργία της διώρυγας του Σουέζ, αλλά και η ασθένεια των αμπελώνων στη Γαλλία, δημιούργησαν ευνοϊκότερες συνθήκες για την επιχειρηματική δραστηριότητα της Λεμεσού, που με 4.000 – 4.500 κατοίκους, τώρα, εξελίσσεται σε σημαντικό κέντρο εμπορίας. Τα κρασιά εξάγονταν, ακόμη και με λεμεσιανά καράβια, στην Αίγυπτο, Μικρά Ασία και αλλού. Η δραστηριότητα παραλαβής, επεξεργασίας και τοποθέτησης του κρασιού στα βαρέλια λάμβανε χώρα κοντά στο λιμάνι, κυρίως στις οδούς, Κουμανταρίας και Γενεθλίου Μιτέλα. Αυτό απέδρασε ώστε η περιοχή αυτή κοντά στην παραλία να γίνει το κατ’ εξοχήν σημείο αποθήκευσης και εμπορίας οινικών προϊόντων επιδρώντας έντονα στη διαμόρφωση του χαρακτήρα της περιοχής.


Στην παραλία ανεγέρθηκαν πολλά κτίρια (που απέκοπταν την πόλη από τη θάλασσα), αποθήκες κρασιών και άλλων προϊόντων, χάνια, μικρά ξενοδοχεία, μαγαζιά, καφενεία και εργαστήρια. Η έντονη εμπορική και μεταποιητική δραστηριότητα οδήγησε στην εγκατάσταση παρόμοιων επιχειρήσεων βορειότερα, στην περιοχή της διασταύρωσης της οδού Ελευθερίας με τις οδούς, Ειρήνης και Αγ. Ανδρέου, στην περιοχή "Ζιγκ Ζαγκ" καθώς και κατά μήκος της οδού Αγίου Ανδρέου. Η περιοχή άρχισε να διαμορφώνεται ως πρόσθετος εμπορικός θύλακας με αξονικές τάσεις.


Η Λεμεσός εξελίσσεται στην πιο ευρωπαϊκή πόλη του νησιού

Η Αγγλοκρατία το 1878 παραλαμβάνει μια Λεμεσό πολλά υποσχόμενη, που εξελίσσεται στην πιο ευρωπαϊκή πόλη του νησιού, με ορισμένα πετρόκτιστα πια και πλινθόκτιστα σπίτια και σταδιακά με κεραμιδένιες στέγες, που αντικαθιστούν τα παραδοσιακά δώματα, σύμφωνα με επισκέπτες της τότε εποχής.

 

Και έτσι οι Λεμεσιανοί έμποροι...

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι στη Λεμεσό οι περισσότεροι έμποροι κρασιού φαίνεται να ήταν ντόπιοι, σε αντίθεση με τη Λάρνακα που ήταν Λατίνοι. Με την αγγλική κατοχή οι αμοιβαίες συμφωνίες των Οθωμανών, για παροχή προνομίων στους Λατίνους υπηκόους ξένων ισχυρών κρατών, που ζούσαν στην υποανάπτυκτη Κύπρο, έπαψαν να ισχύουν και έτσι οι Λεμεσιανοί έμποροι δεν υστερούσαν πια έναντι αυτών της Λάρνακας.


Το αποτέλεσμα ήταν οι Λεμεσιανοί έμποροι να τους συναγωνίζονται έντονα και το λιμάνι της Λεμεσού να εξελιχθεί σταδιακά και να γίνει το πρώτο εξαγωγικό λιμάνι οίνων και οινοπνευμάτων.

 

*Το κείμενο αποτελεί μέρος του βιβλίου του κ. Σεργίδη «Λεμεσός: Οινοπόλεως Μέστωμα.

**Τα bold γράμματα και οι τίτλοι μπήκαν από μας για την ευκολότερη ανάγνωση του κειμένου.

Read 1560 times

ΑΛΛΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ (ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ)

Εκδήλωση μνήμης για τον Μάριο Τόκα - 10 χρόνια από τη μεγάλη απώλεια του

Εκδήλωση μνήμης για τον Μάριο Τόκα - 10 χρόνια από τη μεγάλη απώλεια του

Δέκα χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την πρόωρη και μεγάλη απώλεια του μουσικοσυνθέτη Μάριου Τόκα, ο οποίος έγραψε τη δική του...

«ΠΑΡΑΜΥΘΟΜΠΕΡΔΕΜΑΤΑ» από τη σχολή χορού Dance Dreams

«ΠΑΡΑΜΥΘΟΜΠΕΡΔΕΜΑΤΑ» από τη σχολή χορού Dance Dreams

Η σχολή χορού «Dance Dreams» παρουσιάζει την παράσταση «ΠΑΡΑΜΥΘΟΜΠΕΡΔΕΜΑΤΑ», την Τετάρτη 4 Ιουλίου στο Θέατρο Πολιτιστικών Εκδηλώσεων Π.Πολεμιδιών. Mια νεράιδα...

Μουσική εκδήλωση με θέμα «Έναστρη διαδρομή στην Ars Musica»

Μουσική εκδήλωση με θέμα «Έναστρη διαδρομή στην Ars Musica»

Η σχολή Ars Musica σας προσκαλεί στην μουσική εκδήλωση με θέμα "Έναστρη διαδρομή στην Ars Musica" που θα...